Wateroverlast

Mediaonderzoek naar effecten van extreme buien in stedelijk gebied

Uitgevoerd door Thijs Kroep
 

Inleiding

Door klimaatverandering en groeiende verharding in steden neemt de kans op wateroverlast in de bebouwde omgeving van Nederland toe. Tot een paar jaar geleden richtte het stedelijk waterbeheer zich op het in goede staat houden van de infrastructuur en het naleven van normen voor de afvoercapaciteit van de riolering. Nu ligt de focus meer op effecten en kostenefficiëntie. Dit staat in het stedelijk waterbeheer bekend als risicogestuurd beheer. Praktische invulling vraagt feiten over prestaties, risico’s en kosten en inzicht in de invloedsfactoren daarop.

Onderzoeksvraag

Stichting RIONED heeft onderzocht wat de effecten van een hevige regenbui precies zijn en onder welke omstandigheden deze voor het meeste overlast zorgen. Een deel van het onderzoek was gewijd aan berichten in online media over effecten van hevige regen: ‘Welke effecten van extreme regenbuien zijn gerapporteerd in online media door bewoners en hoe kan media onderzoek worden gebruikt om deze effecten te analyseren?’.

Figuur: Causaal model met invloedsfactoren op effecten van regen en op online media berichten.

Aanpak

Een mediaonderzoek is uitgevoerd in de gemeenten Enschede, Arnhem, Zwolle en Molenlanden. De onderzochte sociale media platformen zijn Facebook, Twitter en YouTube. De resultaten bestaan uit het aantal berichten, het soort berichten, de inhoud van de berichten, de relatie tussen de berichten en de bui en de locatie van de berichten. Het soort bericht bleek afhankelijk van het mediaplatform. Vanuit de inhoud van de berichten zijn de effecten afgeleid. Het viel op dat over water op straat het meest werd bericht. Er bleek een relatie tussen de extremiteit van de buien en het aantal berichten, maar ook zijn er gebeurtenissen met veel neerslag, die niet veel berichten opleverden. Voor deze buien is geprobeerd een verklaring te zoeken aan de hand van gebiedskenmerken en andere invloedsfactoren.

Figuur: Soorten effecten in 250 meldingen op sociale media.

Vervolgens is de locatie van de berichten bepaald. De helft van de berichten bevat een goede locatieaanduiding. De berichten zijn geplot in de kilometervakken van de neerslagradarregistratie door het KNMI.

Figuur: Aantal meldingen per km2 in het bebouwde gebied van Arnhem

Resultaten

Uit de resultaten blijkt dat de inhoud en het aantal berichten een indicatie geven van de effecten van hevige regen. In de risicodatabank van Stichting RIONED zijn vijf kernwaarden voor stedelijk waterbeheer benoemd: veiligheid, gezondheid, milieu-/omgevingskwaliteit, schadevermijding en draagvlak. De gevonden berichten bevatten geen duidelijk informatie over veiligheid, gezondheid of milieukwaliteit. In enkele gevallen is schade aan huizen of auto’s gemeld. Het vermoeden dat wateroverlast altijd voor berichten zorgt, bleek niet vast te stellen. Mediaonderzoek is te gebruiken als indicatie voor regenwateroverlast en om de locatie van knelpunten in kaart te brengen. Niet alle hevige regenbuien zorgen voor wateroverlast en niet alle gevallen van wateroverlast zorgen voor berichtgeving.

Vervolgonderzoek

Voor meer kennis over in online media gerapporteerde effecten van hevige regen zijn STOWA en Stichting RIONED een vervolg gestart. Hierbij schalen we op naar landelijk niveau en proberen met datascience de invloedsfactoren van neerslagkenmerken en gebiedskenmerken inzichtelijk te maken.